Zuinig wassen: alle bespaarknoppen vergeleken

Wat levert zuinig wassen je per jaar op?

Je besparing hangt af van het verbruik per beurt, je aantal wasbeurten en je tarieven. Neem als rekenvoorbeeld een verbruik van 0,75 kWh per beurt. Dat is geen vaste waarde voor label A: model, programma en belading maken verschil. Was je 130 keer per jaar, dan ben je daarmee zo’n 24 euro aan stroom kwijt, gerekend met een voorbeeldtarief van € 0,25 per kWh.

Dat aantal wasbeurten bepaalt je bedrag. Op deze pagina gebruiken we 110 tot 130 beurten per jaar als rekenscenario, niet als Nederlands huishoudgemiddelde. Het CBS-onderzoek Watergebruik Thuis 2021 rapporteert de wasfrequentie per persoon. Die kun je niet zomaar aan een heel huishouden toeschrijven. Draai je bijvoorbeeld 190 tot 220 beurten, dan wordt dezelfde som ongeveer 36 tot 41 euro. Tel een representatieve week je eigen wasbeurten en doe dat keer 52. Dan weet je waar jij ongeveer zit.

Zo’n vermenigvuldiging blijft natuurlijk een rekensom en geen meting. Het verbruik per beurt verschilt tussen modellen, programma’s en beladingen, ook binnen dezelfde labelklasse. Wil je het voor jouw eigen machine narekenen? De opzet daarvoor staat bij het verbruik en de kosten per wasbeurt.

Reken het water apart mee. Het CBS-onderzoek over 2021 komt op gemiddeld ongeveer 49 liter per beurt. Jouw programma kan daarvan afwijken. Je betaalt per kuub een tarief voor het drinkwater zelf plus belasting op leidingwater. Zoek de passende verbruiksprijs op je waterrekening op, want die verschilt per waterbedrijf. Deel het aantal liters door 1.000 en vermenigvuldig met die prijs. In ons stroomvoorbeeld kost één beurt bijna 19 cent. Of water daar maar een klein deel van is, hangt van beide tarieven én het werkelijke verbruik af.

Het opwarmen van het water slokt verreweg de meeste stroom op. De motor en de pomp gebruiken maar weinig. Met een lagere passende temperatuur kun je daarom veel besparen. Heb je een droger staan, kijk dan ook naar de droogbeurt daarna: die kan flink meetellen.

De bespaarknoppen naast elkaar

Deze 7 keuzes hebben invloed op je verbruik of de tijd die wassen kost. De ene levert veel meer op dan de andere. De temperatuur en het drogen kunnen zwaar wegen. Je programma en belading aanpassen vraagt geen nieuwe machine. Hieronder zie je per knop wat hij doet en wat je ervoor inlevert.

Welke knop bij jou het meeste doet, ligt aan je situatie:

• Klein huishouden, weinig wasbeurten: een nieuwe machine terugverdienen duurt vaak lang. Kijk eerst naar je wasgewoonten.
• Gezin met veel handdoeken en beddengoed: kies de temperatuur volgens het waslabel en het benodigde hygiëneadvies. Handdoeken en beddengoed hoeven niet altijd op 60 °C.
• Huurwoning met een oude machine: als vervanging niet jouw keuze is, begin je bij je gebruik. Temperatuur, volle trommel en eco doen dan het werk.
• Huishouden met een droger: passend hoog centrifugeren vermindert het werk voor de droger.
• Zonnepanelen of een dynamisch contract: het tijdstip verandert je prijs per kWh, maar niet je verbruik.

Hoe laag kun je wassen zonder dat het onhygiënisch wordt?

Voor normaal vuile was in een gezond huishouden kun je vaak op 30 of 40 graden draaien met een passend wasmiddel. Wassen verwijdert vuil en micro-organismen, maar is niet hetzelfde als desinfecteren. Bij een hygiëneadvies voor 60 °C tellen ook de duur van het programma en het wasmiddel mee.

Bij een besmettelijke ziekte, poetsdoeken of incontinentiewas kan een geschikt programma op 60 graden nodig zijn. Volg het specifieke hygiëneadvies en wat het textiel aankan. Eco 40-60 garandeert geen was op 60 °C. Voor de rest kijk je op het wasetiket. Bekijk ook welk programma bij je was past.

Lager wassen werkt door in je hele wasbeurt, want er hoeft minder water opgewarmd te worden. Ga je standaard van 60 naar 40, dan kan dat veel schelen. Was je bijna alles koud, dan kunnen zeepresten en vet zich in de machine ophopen. Wat je daaraan doet, lees je verderop bij het onderhoud.

Is het eco-programma echt zuiniger, ook al duurt het langer?

Eco 40-60 gebruikt een lage watertemperatuur en een afgestemde hoeveelheid water. Een lange wastijd helpt om daarmee normaal vuil katoen schoon te krijgen. Dat kan energie besparen ten opzichte van een geschikt warmer katoenprogramma. Hoe lang eco duurt en hoeveel het scheelt, verschilt per machine. Het gewone katoenprogramma kan ook uren duren.

Ook het energielabel speelt mee: de wasverbruikswaarden op het energielabel worden gemeten met Eco 40-60. Een machine die op eco niet zuinig is, krijgt daardoor meteen een slechter label. Het programma is bedoeld voor normaal vuil katoen dat volgens het waslabel op 40 óf 60 graden gewassen mag worden, samen in één cyclus. Voor andere stoffen volg je de programmatabel van je machine.

Hoeveel het bij jouw machine scheelt, verschilt per model. Met een geschikte verbruiksmeter kun je het stroomverbruik volgen. Controleer in de instructies of de meter geschikt is voor het vermogen en de aansluiting van je wasmachine. Vergelijk meerdere beurten met een vergelijkbare lading. Eén losse meting vertelt nog niet hoeveel je tegenover een ander programma bespaart. Wat het eco-programma verder doet en wanneer je het beter overslaat, staat in de uitleg over wasprogramma’s.

Bespaart een snelprogramma of een halve lading?

Je hebt haast, dus je kiest het kortste programma en gooit alleen die ene spijkerbroek en twee shirts erin. Klaar in een uur. Voelt zuinig, want korter wassen moet toch minder stroom kosten? Niet vanzelf: vooral het verbruik per kilo was kan tegenvallen.

Een snel- of kortprogramma wint je vooral tijd. Een verkorte gewone was kan meer energie vragen dan eco. Een apart snelprogramma voor een kleine, licht vuile lading kan per beurt juist weinig gebruiken. Maar dan was je ook minder kilo’s. Dat maakt het geen slecht programma. Moet die spijkerbroek met twee shirts snel klaar zijn, dan kan het een prima ruil zijn. Kijk in de programmatabel naar belading én verbruik, in plaats van alleen naar de minuten.

Waarom een halve lading per kilo vaak duurder is

Bij een halve trommel gaat het om wat je per kilo droge was betaalt, niet per wasbeurt. Een wasbeurt heeft altijd een vaste basis nodig: water opwarmen, de trommel laten draaien, spoelen en centrifugeren. Die kosten verdeel je bij een volle trommel over veel meer kilo’s.

Deel je het verbruik van één beurt door het gewicht dat er echt in ging, dan pakt een halfvolle trommel doorgaans ongunstiger uit. Hoeveel, hangt af van het programma en de beladingsaanpassing.

Vol laden heeft wel een grens

Kijk in de programmatabel hoeveel kilo droge was in het gekozen programma mag. Het getal op de voorkant van de machine geldt niet voor ieder programma. Weeg een lading een keer droog, bijvoorbeeld door eerst met en daarna zonder wasmand op een personenweegschaal te staan. Trek het gewicht van de lege mand eraf. Zo krijg je gevoel voor de hoeveelheid. Voor een gewone katoenwas is daarnaast een handbreedte ruimte boven de losse was een bruikbare controle. Voor wol, fijnwas en snelwassen kan een veel kleinere lading gelden. Prop de trommel niet vol: overladen was beweegt en spoelt minder goed, waardoor wasmiddel kan achterblijven. Dat kan je huid irriteren. Ook bij dikke handdoeken en beddengoed blijf je binnen de programmalimiet.

Verzamel dus liever een passende volle lading dan 2 halve, zonder de programmalimiet te overschrijden. Stop alleen was bij elkaar die samen op hetzelfde programma kan.

Meet ook je wasmiddel af

Gebruik de doseertabel op de verpakking. Zoek de hoeveelheid voor jouw lading, hoe vuil de was is en de hardheid van je kraanwater. Meet die dosis af met een maatdop of maatbeker. Een extra scheut maakt de was niet vanzelf schoner en kan juist resten achterlaten. Ga ook niet zomaar minder gebruiken om te besparen: je was moet wel schoon worden.

Hoeveel toeren centrifugeren?

Harder centrifugeren bespaart geen stroom in de wasmachine zelf. Het bespaart vooral werk bij de droogbeurt erna. Gebruik je een droger, dan kan bijvoorbeeld 1.400 toeren helpen, tenminste als je machine en je wasgoed dat aankunnen. Er blijft dan minder water in de was zitten en je droogt korter. Hang je alles op? Dan kan bijvoorbeeld 1.000 tot 1.200 toeren voldoende zijn. Het textiel en de beschikbare droogtijd tellen mee.

Drogen aan de lijn gebruikt geen stroom. Wel kan minder restvocht de droogtijd verkorten. Mét droger levert een passend hoger toerental juist een energiebesparing in de droogbeurt op.

Een hoger toerental kan meer kreuk geven. Hoe geschikt het is, hangt af van het textiel en het programma. Een hoger toerental betekent niet bij ieder kledingstuk automatisch meer slijtage. Fijne was en breigoed doe je daarom op een lager toerental.

Kouder wassen vraagt een schone machine

Was je bijna alles op 30 graden, dan krijg je sneller een vieze machine. In de trommel en achter het deurrubber kan zich een vettig laagje met zeepresten vormen, waar bacteriën in blijven zitten. Bij lage temperaturen spoelt dat minder goed weg. Je merkt het aan een muffe lucht in de machine of in je schone was.

Kijk in de handleiding bij trommelreiniging of onderhoud: daar staan het programma, het middel en hoe vaak je het gebruikt. Draai een speciaal reinigingsprogramma zonder was als dat is voorgeschreven. Een gewone warme was die bij je textiel past, is iets anders dan zo’n reinigingsprogramma. Het onderhoudsinterval verschilt per machine en gebruik. Laat na het wassen ook de deur op een kier staan, zodat de trommel kan drogen. Wat je verder tegen die geur doet, staat bij een stinkende wasmachine.

Een extra onderhoudswas gebruikt stroom en water. Hoeveel hangt van het programma af. Tel die mee bij je jaarverbruik. Draai je hem elke maand, dan komen er 12 beurten bij op die 110 tot 130 gewone beurten. Dat is 9 tot 11 procent extra wasbeurten, en dan ook nog op hoge temperatuur. Dat is geen 9 tot 11 procent extra energie: een warme beurt verbruikt anders dan een koele. Tel daarom het verbruik van gewone wasbeurten en onderhoudsbeurten bij elkaar op voordat je de besparing bepaalt.

Wat zegt het energielabel wel en niet?

Het energielabel is een cijfer om machines mee te vergelijken, geen voorspelling van jouw rekening. Sinds 1 maart 2021 loopt de schaal van A tot en met G, waarbij A het zuinigst is. De oude plussen bestaan niet meer. Het stroomverbruik staat op het label als kWh per 100 cycli van het programma Eco 40-60.

Dat cijfer is een gewogen gemiddelde over drie beladingen, van een kwart volle tot een volle trommel. Het waterverbruik staat er op dezelfde manier bij, in liters per cyclus: lees de waarde van het betreffende model af. Een energieklasse schrijft geen vast aantal liters voor. Draai je standaard katoen 60, of laat je de trommel halfvol? Dan kan je eigen verbruik afwijken van die gewogen gemiddelde waarden.

Let daarnaast op de capaciteit die op het label staat: de verbruikswaarde hoort bij die machine en haar beladingen. Een machine van 9 kg met label A hoeft per cyclus niet hetzelfde te gebruiken als een model van 7 kg met dat label. Groter betekent ook niet automatisch meer. Kies eerst een passende capaciteit en vergelijk daarna de werkelijke kWh- en literwaarden. Wat er sinds de herschaling veranderd is, lees je bij het energielabel.

Wanneer loont een nieuwe wasmachine?

Financieel loont een zuiniger model pas als de besparing de relevante aanschafkosten binnen je gebruiksduur terugverdient. Neem als voorbeeld een verschil van 0,75 kWh per beurt: bij 110 tot 130 beurten en € 0,25 per kWh scheelt dat ongeveer 20 tot 25 euro stroom per jaar. Elke € 100 meerprijs tussen twee nieuwe machines verdien je dan pas na 4 tot 5 jaar terug. Die 0,75 kWh is geen vast verschil tussen label D en A. Vervang je een werkende machine, reken dan met de volledige extra aanschafuitgave, niet alleen met de meerprijs tussen twee nieuwe modellen.

Reken een terugverdientijd ook met verschillende stroomprijzen. Milieu Centraal gebruikt bijvoorbeeld € 0,21 per kWh voor de langere termijn. Ons eerdere voorbeeld gebruikt € 0,25. Met 25 cent valt dezelfde jaarlijkse stroombesparing ongeveer 19 procent hoger uit dan met 21 cent. Dat maakt geen van beide tarieven een garantie voor jouw toekomst. Voor “wat kost mijn was nu?” pak je juist het tarief dat voor jou geldt.

Met je eigen cijfers wordt het antwoord veel scherper:

1. Meet met een geschikte verbruiksmeter meerdere vergelijkbare wasbeurten van je huidige machine.
2. Zoek het verbruik van een nieuwe machine op: kWh per 100 cycli, gedeeld door 100. Dat is een gewogen eco-waarde. Vergelijk die niet ongecorrigeerd met een heel ander programma.
3. Trek af en vermenigvuldig het verschil met je aantal wasbeurten per jaar en met je stroomtarief. Dat is je jaarlijkse besparing.
4. Deel de relevante aanschafuitgave door dat bedrag voor de eenvoudige terugverdientijd. Neem verschillen in waterkosten en eventuele reparatiekosten apart mee.

Was je weinig, of doet je machine het nog prima? Dan is vervangen zelden de zuinigste keuze en kijk je eerst naar repareren of vervangen.

Korte vragen over zuinig wassen

Scheelt het wanneer op de dag je wast?

Voor hetzelfde programma en dezelfde lading verbruik je evenveel stroom. Met zonnepanelen kun je eigen stroom direct gebruiken. Bij een dynamisch contract kan het tarief op het wasmoment verschillen.

Klopt “bespaar tot 40 procent op je was”?

Dat kun je pas beoordelen als duidelijk is waarmee de besparing is vergeleken. Vraag naar het programma, de belading en het verbruik vóór en na de verandering. Kijk daarna naar het bedrag: 40% van een jaarpost van € 24 is € 9,60. En dit soort sommen gaat vaak uit van 190 tot 220 wasbeurten per jaar, terwijl jij misschien maar 110 tot 130 beurten draait — of juist meer. Die aantallen zijn scenario’s, geen CBS-huishoudgemiddelden. Vergelijk dus zowel het percentage als de besparing in euro’s, met dezelfde uitgangspunten.

Is aansluiten op warm water zinvol?

Sluit je wasmachine alleen op warm water aan als de installatiehandleiding dat uitdrukkelijk toestaat. Controleer daar de toegestane watertemperatuur en aansluiting. Is alleen een koudwateraansluiting voorgeschreven, gebruik die dan. Een warmwaterkraan aansluiten is geen algemene bespaartip.

Hoe merk je dat je onzuinig wast?

Je hoeft niet ieder advies tegelijk uit te voeren. Loop deze vijf herkenningspunten langs en pak de uitleg bij het betreffende onderwerp erbij. Een signaal is een reden om te kijken, geen bewijs dat er maar één oorzaak is.

• Je draait standaard katoen 60 of hoger. Kijk bij temperatuur en hygiëne. Normaal vuile was kan prima op 30 of 40 graden.
• Je zet de machine halfvol aan. Bekijk de beladingsgrens van je programma: het basisverbruik wordt over minder kilo’s verdeeld.
• Je kiest altijd het snelprogramma. Vergelijk verbruik én kilo’s, niet alleen de looptijd.
• De was komt kletsnat uit de machine en je droger draait lang. Controleer het toerental, maar ook of de machine door onbalans of een afvoerprobleem niet goed heeft gecentrifugeerd.
• Je machine of je schone was ruikt muf. Kijk naar resten en onderhoud. Geur alleen bewijst geen energieverlies.

Er is nog een signaal dat los van je gewoontes staat: een oud energielabel. Zie je nog een label met plussen erop, dan gebruik je de oude labelschaal. Dat vertelt op zichzelf niet het bouwjaar of het precieze verschil met een nieuwe machine. Of vervangen loont, hangt af van de som twee blokken hierboven. Niet van het label alleen.

Welk type machine past bij zuinig wassen?

Kies een machine met een capaciteit die je meestal goed kunt vullen en vergelijk daarna het stroom- en waterverbruik op het label. Het EU-energielabel op Eco 40-60 helpt je daarbij, zowel bij een voorlader als bij een bovenlader. Alleen de plek van de deur vertelt niet welk apparaat voor jouw was het zuinigst is. Een bovenlader kan vooral handig zijn als je weinig breedte hebt.

Kijk bij je keuze ook naar hoe je de was daarna droogt. Heb je een aparte droger, dan kun je hoog centrifugeren en daarna kort drogen. Wil je alles in één apparaat, dan lever je daar iets voor in.

• Voorlader plus losse droger: vaak zuinig met een passende warmtepompdroger. Vergelijk de concrete verbruikswaarden. Je hebt er wel ruimte voor twee apparaten voor nodig, of een stapelbare opstelling.
• Was-droogcombinatie: één apparaat en één aansluiting, maar je droogt meestal een kleinere lading dan je wast en bij veel conventionele combinaties kost drogen relatief veel energie. Er bestaan ook combinaties met een warmtepomp, dus vergelijk het label voor de volledige was-droogcyclus.
• Bovenlader: handig in een smalle ruimte, maar de bovenkant moet open kunnen en je kunt er geen droger op stapelen. Vergelijk ook hier de labelwaarden van het concrete apparaat.

Een warmtepompdroger haalt vocht uit de lucht en hergebruikt warmte via een koelmiddelcircuit. Ook een gewone condensdroger circuleert lucht, maar die verwarmt met een elektrisch element. Door de warmte terug te winnen gebruikt een warmtepompdroger doorgaans minder stroom.