Laatst geupdate op 2 juli 2026
De meeste wasmachines hebben tientallen programma’s, maar je hebt er eigenlijk maar een handvol echt nodig. Katoen is het standaardprogramma voor handdoeken en beddengoed, bonte was beschermt kleuren op lagere temperaturen en het eco-programma verbruikt minder stroom maar duurt 3 tot 4 uur. Speciale programma’s voor wol, zijde en sportkleding zijn er niet voor niets: ze draaien zachter en centrifugeren minder hard, zodat kwetsbare stoffen niet krimpen of vervormen. Het snelprogramma werkt prima voor licht gedragen kleding op een halve trommel, maar niet voor vlekken of sterk vervuilde was. Vuistregel: was altijd op de laagste temperatuur die het waslabel toelaat, dat spaart energie en houdt kleding langer mooi.
Op de gemiddelde wasmachine staan tientallen programma’s, maar de meeste mensen draaien altijd hetzelfde: katoen of bonte was. Dat werkt, maar het kost je meer energie dan nodig en sommige kleding slijt er sneller door. Wol op katoen wassen, synthetisch op hoge temperatuur, of een volle trommel in het snelprogramma gooien: het zijn veelgemaakte fouten die je kleding en je energierekening meer kosten dan je denkt.
Hieronder vind je alle standaard en speciale programma’s uitgelegd: welk wasgoed er in kan, op welke temperatuur en welk toerental je het beste wast, hoe lang het programma duurt en wanneer je het gebruikt. Wil je meteen weten welk programma bij jouw wasgoed hoort? Scroll door naar de keuzehulptabel verderop.
Elk merk gebruikt zijn eigen symbolen. Wat bij Samsung een vlinder is, kan bij Bosch een veertje zijn. Weet je niet wat een symbool betekent? Zoek dan het modelnummer op (staat op een sticker aan de binnenkant van de deur) en download de handleiding via de website van de fabrikant. Hieronder zie je de meest voorkomende symbolen in één overzicht.
| Symbool | Programma | Wat doet het? |
|---|---|---|
| Bak met golflijnen | Katoen | Standaardprogramma voor handdoeken, beddengoed en T-shirts |
| Bak met streepjes | Synthetisch | Voor polyester, nylon en andere synthetische stoffen |
| Vlinder of veertje | Fijne was / Delicaat | Zacht programma voor kwetsbare stoffen zoals zijde en kant |
| Bol of spiraal | Wol | Wiegende trommelbeweging op lage temperatuur, zodat wol niet krimpt |
| Klokje of stopwatch | Kort/snel | Klaar in 15 tot 30 minuten, voor licht vervuilde kleding |
| Blaadje of boom | Eco | Energiezuinig, maar duurt 3 tot 4 uur |
| Overhemd op hanger | Overhemden / Strijkvrij | Laag toerental zodat overhemden en blouses zo min mogelijk kreukelen |
| Stoomwolk of waterdruppels | Stoom | Verwijdert kreukels en geurtjes zonder wassen |
| Figuur in beweging of schoen | Sportkleding | Lage temperatuur om opdrukken en speciale stoffen te beschermen |
| Druppel met plusteken | Extra spoelen | Voegt een extra spoelgang toe, fijn bij een gevoelige huid |
Hieronder staan de meest voorkomende wasprogramma’s met de bijbehorende temperatuur, toerental en gemiddelde duur. Niet elke wasmachine heeft alle programma’s, dat verschilt per merk en model.
| Programma | Geschikt wasgoed | Temperatuur | Toerental (rpm) | Gemiddelde duur |
|---|---|---|---|---|
| Katoen | Handdoeken, beddengoed, T-shirts | 20, 90°C | 1200, 1600 | 1u45, 2u30 |
| Synthetisch | Polyester, nylon, gemengde stoffen | 30, 60°C | 800, 1200 | 1u15, 1u45 |
| Fijne was / Zijde | Zijde, kant, lingerie, fragiele stoffen | 20, 30°C | 400, 600 | 45 min, 1u15 |
| Wol | Wollen truien, sjaals, mutsen | Koud, 40°C | 600, 800 | 50 min, 1u10 |
| Bonte was | Gekleurde kleding (diverse stoffen) | 20, 60°C | 800, 1400 | 1u30, 2u15 |
| Witte was | Wit textiel (katoen, linnen) | 40, 90°C | 1200, 1600 | 1u45, 2u30 |
| Eco | Normaal vervuild wasgoed | 30°C (gemiddeld) | 1200, 1400 | 3u00, 4u00 |
| Kort/snel | Licht vervuilde kleding (halve trommel) | 20, 40°C | 800, 1200 | 15, 30 min |
| Strijkvrij | Overhemden, blouses, broeken | 30, 60°C | 600, 800 | 1u15, 1u45 |
| Sportkleding | Sportshirts, leggings, sportbroeken | 30, 40°C | 600, 800 | 1u00, 1u30 |
| Jeans | Spijkerbroeken, denim jasjes | 40, 60°C | 900, 1200 | 1u30, 2u00 |
| Overhemden | Overhemden, blouses | 30, 40°C | 600, 800 | 1u00, 1u30 |
| Ondergoed | Bh’s, slips, boxershorts | 30, 40°C | 600, 800 | 50 min, 1u15 |
| Satijn / Delicaat | Satijnen kleding, fragiele stoffen | 20, 30°C | 400, 600 | 45 min, 1u10 |
| Antibacterieel | Sterk vervuild wasgoed, babykleding | 60, 90°C | 1200, 1400 | 2u00, 2u45 |
| Stoom | Diverse stoffen (kreukgevoelig) | Stoom | Variabel | 30 min, 1u30 |
Het katoenprogramma is het meest gebruikte programma en geschikt voor stevig katoenen textiel zoals handdoeken, beddengoed en T-shirts. De temperatuur is instelbaar van 20 tot 90°C en het toerental ligt doorgaans tussen de 1200 en 1600 rpm. Door het stevige centrifugeren komt de was relatief droog uit de machine. Een volle trommel handdoeken was je op katoen 60°C met 1400 toeren; reken dan op een programma van ongeveer 2 uur en 15 minuten. Katoenen beddengoed gaat ook prima op dit programma, bij 60°C worden huisstofmijt en bacteriën effectief gedood.
Het synthetisch programma is bedoeld voor kleding van polyester, nylon en andere kunststoffen. Synthetische stoffen zijn gevoeliger voor hoge temperaturen en intensief centrifugeren, dus het programma wast op 30 tot 60°C met een toerental van 800 tot 1200 rpm. De trommelbeweging is iets zachter dan bij katoen, waardoor de kleding minder snel slijt. Synthetische stoffen kreukelen sneller na een katoenprogramma: de hogere temperatuur en het intensievere centrifugeren belasten de kunststofvezels. Denk aan een werkbroek van polyester of een regenjas: synthetisch 40°C, 1000 toeren, klaar in ongeveer 1,5 uur.
Dit programma is ontworpen voor kwetsbare stoffen zoals zijde, kant en dunne lingerie. De trommel draait langzaam en met meer water, zodat de kleding zo min mogelijk mechanisch belast wordt. De temperatuur blijft laag (20, 30°C) en het toerental ligt tussen de 400 en 600 rpm. Hierdoor komt de was natter uit de machine, maar blijft de stof intact. Gebruik dit programma bijvoorbeeld voor een zijden blouse of een kanten topje.
Het bonte-wasprogramma is bedoeld voor gekleurde kleding. De temperatuur varieert van koud tot 60°C, maar voor de meeste gekleurde kleding is 30 tot 40°C voldoende. Op hogere temperaturen vervagen kleuren sneller, omdat de kleurstof makkelijker loslaat. Het toerental ligt tussen de 800 en 1400 rpm, afhankelijk van de stof. Let altijd op de labels in de kleding. Een gemengde was van gekleurde T-shirts en broeken doe je op bonte was 40°C, 1200 toeren, in ongeveer 2 uur.
Voor witte was geldt grotendeels hetzelfde als bij bonte was, maar je kunt op hogere temperaturen wassen zonder dat kleuren vervagen. Hardnekkige vlekken in wit textiel was je op 90°C, maar minder stevig textiel gaat op die temperatuur sneller kapot. Voor witte katoenen handdoeken is 60°C meestal voldoende; voor een wit linnen overhemd kies je beter 40°C. Voeg een bleekmiddel toe voor een frisser resultaat, en controleer altijd het label in de kleding.
Het eco-programma is de energiezuinigste optie op je wasmachine. Het wast op een lagere temperatuur (gemiddeld 30°C) en compenseert dit met een langere inweektijd, waardoor het programma 3 tot 4 uur duurt. Door de was langer te laten weken lost het wasmiddel alsnog goed op en worden vlekken effectief verwijderd, zonder dat de machine veel energie hoeft te gebruiken om water op te warmen. Het wasresultaat is vergelijkbaar met katoen 40°C; alleen bij hardnekkige vlekken kan een extra spoelgang nodig zijn. Bij de meeste merken heet dit programma ‘Eco 40-60’ (Samsung, Bosch, Siemens, AEG); LG noemt het ‘Eco Hybrid’. Structureel het eco-programma gebruiken kan flink schelen op je energieverbruik.
Dit programma is geschikt voor kleding die niet heel vies is, maar wel even opgefrist moet worden. Het duurt slechts 15 tot 30 minuten en wast op 20 tot 40°C. De duurdere wasmachines beschikken over een halve-beladingssensor; wanneer jouw wasmachine die niet heeft, is het snelprogramma een handige uitkomst om water en energie te besparen bij een kleine wasbeurt. Samsung noemt deze functie ‘QuickDrive’, bij Bosch en Siemens heet de snelfunctie ‘SpeedPerfect’, deze versnellen het gekozen programma zonder een apart snelprogramma te starten.
Het stoomprogramma zit alleen op wasmachines met een stoomfunctie. Stoom dringt dieper in de vezels door dan water alleen, waardoor kreukels verdwijnen en geurtjes worden meegenomen zonder dat je hoeft te wassen. Handig voor een overhemd dat je snel nodig hebt of een jasje dat na een avond uit muf ruikt. Binnen 30 tot 60 minuten komt de kleding er fris en praktisch kreukvrij uit. Bekende namen voor deze functie: AEG ProSteam, LG TrueSteam en Samsung Steam Wash.
Het wolprogramma wast op maximaal 30 tot 40°C om krimpen te voorkomen. De trommel maakt een zachte, wiegende beweging en gebruikt meer water dan bij een standaardprogramma, zodat de wol minder schuurt. Het toerental is laag: 600 tot 800 rpm. Kies je een hoger toerental, dan kan de wol vervilten of krimpen. Onbehandelde wol en merinowol zijn het kwetsbaarst, controleer dus altijd het waslabel. Een wollen trui gaat op wol 30°C met 600 toeren, klaar in ongeveer een uur.
Spijkerbroeken zijn stevig en kunnen hogere temperaturen en een hoger toerental aan dan de meeste andere kledingstukken. Het jeansprogramma wast op 40 tot 60°C met 900 tot 1200 toeren en past de trommelbeweging aan om denim goed schoon te krijgen zonder de stof onnodig te belasten. Een volle trommel spijkerbroeken op jeans 40°C met 1000 toeren is klaar in 1,5 tot 2 uur.
Dit programma wast op 30 tot 40°C en houdt het toerental bewust laag (600 tot 800 rpm), zodat overhemden en blouses zo min mogelijk kreukelen. Een stapel overhemden na een werkweek gaat op 40°C met 800 toeren, klaar in ongeveer een uur en een kwartier.
Sportkleding bevat vaak speciale stoffen en opdrukken die snel loslaten bij een te hoge temperatuur. Het sportprogramma wast daarom op 30 tot 40°C met 600 tot 800 rpm, maar duurt lang genoeg om zweetgeuren te verwijderen. Hardnekkige geuren pak je beter aan op 40°C met de extra-spoelfunctie erbij dan op 30°C zonder extra spoelgang. Na een intensieve training: sportprogramma 40°C, 800 toeren, extra spoelen aan.
Dit programma centrifugeert minder intensief (600 tot 800 rpm) en wast op 30 tot 40°C, zodat bh’s en delicaat ondergoed minder snel vervormen. Doe bh’s met beugels altijd in een waszakje; dat beschermt zowel de beugels als de trommel. Sla wasverzachter over bij sportondergoed, want dat tast de vochtafvoerende werking van de stof aan.
Voor satijnen blouses, sjaals en andere fragiele kledingstukken kies je het satijn- of delicaat-programma. De temperatuur blijft op 20 tot 30°C en het toerental ligt tussen de 400 en 600 rpm. De trommel draait langzaam met extra water, vergelijkbaar met het fijne-wasprogramma, maar specifiek afgestemd op stoffen die snel glanzen of rafelen bij mechanische belasting.
Bij 60 tot 90°C worden bacteriën en allergenen effectief gedood. Dat maakt dit programma geschikt voor babykleding, theedoeken, vaatdoeken of wasgoed dat extra hygiënisch moet zijn. Een volle trommel theedoeken en vaatdoeken op antibacterieel 60°C met 1200 toeren is klaar in ruim 2 uur. Controleer altijd het waslabel: niet elke stof kan tegen deze temperaturen.
Met de uitgestelde start stel je in op welk tijdstip de was klaar moet zijn. Handig als je ’s ochtends de machine aanzet maar pas ’s avonds thuis bent: je stelt de eindtijd in op het moment dat je thuiskomt, zodat de was niet uren nat in de trommel staat te wachten.
Deze functie voegt een extra spoelgang toe aan het gekozen wasprogramma. Hierdoor worden restjes wasmiddel grondiger uit het wasgoed gespoeld, wat vooral prettig is voor mensen met een gevoelige huid, allergie of eczeem.
Deze functie centrifugeert op een lager toerental (vaak 600, 800 rpm in plaats van 1200+), waardoor kleding er met minder kreukels uitkomt. Sommige stoffen blijven kreukgevoelig van nature, maar het scheelt doorgaans een flink deel van het strijkwerk.
Zoek je wasgoed op in de tabel hieronder en je ziet direct welk programma, welke temperatuur en welk toerental het beste passen. Twijfel je? Houd dan de vuistregel aan: was op de laagste temperatuur die het waslabel toelaat.
| Wasgoed | Programma | Temperatuur | Toerental |
|---|---|---|---|
| Handdoeken | Katoen | 60°C | 1400 rpm |
| Beddengoed (katoen) | Katoen | 60°C | 1200, 1400 rpm |
| Gekleurde T-shirts en broeken | Bonte was | 30, 40°C | 1200 rpm |
| Witte katoenen kleding | Witte was | 40, 60°C | 1200, 1400 rpm |
| Wollen trui | Wol | 30°C | 600 rpm |
| Zijden blouse | Fijne was / Zijde | 20, 30°C | 400 rpm |
| Spijkerbroeken | Jeans | 40°C | 1000 rpm |
| Overhemden / blouses | Overhemden | 40°C | 800 rpm |
| Sportkleding (stinkend) | Sportkleding + extra spoelen | 40°C | 800 rpm |
| Bh’s en ondergoed | Ondergoed / Fijne was | 30, 40°C | 600 rpm |
| Satijnen kleding | Satijn / Delicaat | 20, 30°C | 400, 600 rpm |
| Polyester werkkleding | Synthetisch | 40°C | 1000 rpm |
| Babykleding / theedoeken | Antibacterieel | 60, 90°C | 1200 rpm |
| Licht vuile kleding (opfrissen) | Kort/snel | 30°C | 1000 rpm |
| Gordijnen | Fijne was | 30°C | 400, 600 rpm |
| Dekbedovertrekken | Katoen | 60°C | 1200 rpm |
| Fleece | Synthetisch | 30°C | 600, 800 rpm |
| Microvezel doeken | Katoen | 60°C | 1200 rpm (géén wasverzachter) |
Het juiste wasmiddel maakt net zoveel uit als het programma zelf. Waspoeder werkt beter bij hoge temperaturen, vloeibaar wasmiddel lost beter op bij koud of lauwwarm water. Een overzicht:
| Type wasmiddel | Geschikt voor | Wanneer kiezen? |
|---|---|---|
| Waspoeder | Witte was, katoen, hoge temperaturen | Beste vlekverwijdering en bleekwerking. Ideaal bij 40°C+. |
| Vloeibaar wasmiddel | Bonte was, synthetisch, lage temperaturen | Kleurvriendelijk, lost goed op bij 20, 30°C. |
| Fijnwasmiddel / wolwasmiddel | Fijne was, wol, zijde, satijn | Zachte samenstelling die kwetsbare vezels ontziet. |
| Pods / capsules | Universeel (bonte en witte was) | Handig maar geen doseercontrole. Bij halve ladingen kun je overdoseren. |
Het toerental (rpm) bepaalt hoe snel de trommel draait tijdens het centrifugeren. Hoe hoger, hoe meer water er uit je kleding wordt geslingerd. Dat scheelt droogtijd, maar voor kwetsbare stoffen is een hoog toerental juist slecht: ze kunnen krimpen, vervormen of extra kreukelen.
Gebruik je een droger? Dan merk je het verschil echt. Was die op 1400 toeren is gecentrifugeerd, droogt gemiddeld 30 tot 40 minuten sneller dan was op 800 toeren. Bij een condensdroger die zo’n €1,00 per beurt kost, scheelt dat kortere droogtijd ongeveer €0,25 per wasbeurt. Klinkt weinig, maar over een jaar telt dat flink op.
Weet je niet welk toerental bij jouw wasgoed hoort? Kijk in de keuzehulptabel hierboven.
Dat is niet aan te raden. Het katoenprogramma centrifugeert te hard en wast op een te hoge temperatuur voor wol, waardoor je trui kan krimpen of vervilten. Gebruik altijd het wolprogramma of het fijne-wasprogramma, op maximaal 30°C en 600 toeren.
Het eco-programma verwarmt het water minder hoog en compenseert dat met een langere inweektijd, vandaar de 3 tot 4 uur. Daardoor verbruikt het aanzienlijk minder stroom dan bijvoorbeeld katoen op 60°C. Wie structureel op eco wast, kan per jaar tientallen euro’s besparen op de energierekening.
Het verschil zit in de temperatuur. Bij bonte was bescherm je de kleuren en was je op maximaal 40 tot 60°C. Bij witte was kun je hoger gaan, tot 90°C, zonder dat kleuren vervagen. Bovendien kun je bij witte was een bleekmiddel gebruiken, dat zou gekleurde kleding aantasten.
Voor een halve trommel licht gedragen kleding: ja. Denk aan een T-shirt dat je één dag hebt gedragen of een trui die niet meer helemaal fris ruikt. Bij echte vlekken of sterk vervuilde was kies je beter voor katoen of bonte was op een volledig programma.
